Η αρχιτεκτονική των ωμόπλινθων κατοικιών

Η παρούσα μελέτη εντάσσεται στα πλαίσια ενδιαφέροντος για την ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική και αφορά την αρχιτεκτονική των κατοικιών που κατασκευάστηκαν με ωμές πλίνθους στον ηπειρωτικό ελλαδικό χώρο. Είναι το οικοδομικό υλικό που προέκυπτε από πρόσμειξη ποικίλων υλικών, σε αντίθεση προς την πέτρα που συναντάται στη φύση. Η αρχιτεκτονική των κατοικιών αυτών δεν έτυχε της ιδιαίτερης προσοχής των ερευνητών, ανάλογης με τις αντίστοιχες λιθόκτιστες· απαντώνται συνήθως γενικές αναφορές στο υλικό κατασκευής τους ή δημοσιεύσεις ελάχιστων κατόψεων ωμόπλινθων κατοικιών ή περιορισμένο φωτογραφικό υλικό αυτών.

Από μικρός ηλικιακά με συνέπαιρνε, στο πεδίο, η γήινη οσμή τους και παράλληλα βίωνα τον μόχθο των λαϊκών οικοδόμων και των ιδιοκτητών, δεδομένου ότι δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου συμμετείχαν και οι ίδιοι στην προετοιμασία του οικοδομικού υλικού.

Οι πρωταρχικές αναμνήσεις εξελίχθηκαν σε αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και έρευνα, η οποία επικεντρώνεται στη διάρθρωση των χώρων προκειμένου να ανιχνευθεί η τυπολογία και η μορφολογία των ωμόπλινθων κατοικιών. Ο ως άνω στόχος επιτυγχάνεται με παράθεση κατόψεων, όψεων, τομών και φωτογραφικού υλικού των προαναφερθέντων κατοικιών και συγκριτικές παρατηρήσεις τόσο μεταξύ αυτών στις διάφορες περιοχές της ηπειρωτικής μας χώρας, αλλά και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων λιθόκτιστων (περιέχονται περισσότερες από 1.400 εικόνες – σχήματα, φωτογραφίες και σκαριφήματα). Περαιτέρω η έρευνά μας στοχεύει στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής των ωμόπλινθων κατοικιών, όχι μόνο λαϊκής αλλά και αστικής αρχιτεκτονικής, η πολιτισμική σημασία της οποίας δεν έχει εκτιμηθεί. Επίσης, αποβλέπει στη διάσωση, έστω και γραπτώς, της αρχιτεκτονικής αυτής, ώστε να αποτελέσει παρακαταθήκη μνήμης όταν εκλείψει σε βάθος χρόνου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή

Ι. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ:
Η ωμή πλίνθος
1. Η ωμή πλίνθος ως οικοδομικό υλικό
2. Η διαχρονική παρουσία της ωμής πλίνθου
2.1. Αρχαία Ελλάδα, Ρώμη, Βυζάντιο
2.2. Ανατολικές περιοχές, Αφρική

ΙΙ. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ:
Η λαϊκή αγροτική κατοικία
1. Γενικά
2. Η ισόγεια κατοικία
3. Η διώροφη κατοικία
4. Ο κλειστός τύπος κατοικίας
5. Το ισόγειο καμαρόσπιτο

ΙΙΙ. ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ:
Η αρχιτεκτονική της ωμόπλινθης κατοικίας
1. Εισαγωγικά
2. Βόρεια Πελοπόννησος
3. Στερεά Ελλάδα
3.1. Βοιωτία
3.2. Φθιώτιδα
3.3. Φωκίδα
4. Θεσσαλία
4.1. Εισαγωγικά
4.2. Λάρισα
4.3. Καρδίτσα
4.4. Τρίκαλα
5. Κεντρική Μακεδονία
5.1. Εισαγωγικά
5.2. Θεσσαλονίκη
5.3. Χαλκιδική
5.4. Ημαθία
5.5. Κιλκίς
5.6. Πέλλα
5.7. Σέρρες
6. Ανατολική Μακεδονία
6.1. Εισαγωγικά
6.2. Οικισμοί περιοχής Δράμας
7. Θράκη
7.1. Εισαγωγικά
7.2. Ξάνθη
7.3. Κομοτηνή
7.4. Έβρος
8. Ήπειρος
8.1. Γενικά
8.2. Ιωάννινα
9. Δυτική Μακεδονία
9.1. Γρεβενά
9.2. Κοζάνη
9.3. Πρέσπες
9.3.1. Εισαγωγικά
9.3.2. Οικισμοί
9.4. Φλώρινα
9.4.1. Πόλη Φλώρινας
9.4.2. Οικισμοί
9.5. Καστοριά
9.5.1. Εισαγωγικά
9.5.2. Οικισμοί των Κορεστείων
9.5.3. Λοιποί οικισμοί Καστοριάς

ΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Γλωσσάρι
Συντομογραφίες
Πηγές των εικόνων
Πηγές των σχεδίων
Βιβλιογραφία