Ο μικρόκοσμος της ζωής και ο μεγάκοσμος του σύμπαντος

Μέσα στον απέραντο και συνεχώς μεταβαλλόμενο χωρόχρονο, ενέργεια και ύλη, σωματίδια και δυναμικά πεδία, αστέρια και γαλαξίες, αλληλεπιδρούν και μετασχηματίζονται, δημιουργώντας σε εμάς την εντύπωση μιας κατανοητής και προβλέψιμης λειτουργίας του κόσμου. Αν και δεν γίνονται αντιληπτά, όλα αυτά, με τις αισθήσεις, προσεγγίζονται με τη διαίσθηση ή την ενόραση και γίνονται έμμεσα αντιληπτά είτε με τεχνητά μέσα ή με υπέρβαση της κοινής λογικής, όπως έγινε και με τη θεωρία της Σχετικότητας του Einstein.

Η Ιστορία του Κόσμου είναι αποτυπωμένη στην οργανωμένη ύλη και τα γονίδια των ζωντανών οργανισμών. Από τα στοιχειώδη σωματίδια της ύλης σχηματίστηκαν τα άτομα, τα μόρια, οι χημικές ενώσεις και τα υλικά σώματα. Σε κατάλληλες συνθήκες, που επικράτησαν κάποτε, έγινε σταδιακά η μετάβαση της ανόργανης ύλης, σε μία πολύπλοκη πολυκύτταρη οντότητα, την οργανική ζώσα ύλη. Μία μικρογραφία του Σύμπαντος. Μία μινιατούρα που μιμήθηκε και αντέγραψε, από το απέραντο κοσμικό δημιούργημα, ένα από τα πολλά του «Μοντέλα».

Όμως, το γιατί υπάρχουν και τι σκοπό εξυπηρετούν όλες αυτές οι φυσικές οντότητες, είναι το μεγάλο ζητούμενο. Το μόνο που μπορούμε, προς το παρόν, να κάνουμε είναι οι φιλοσοφικές εικασίες.
Και το μεγάλο ερώτημα είναι, πώς κατάφερε ένα σύστημα κοσμικών σωματιδίων, χωρίς νόηση και δίχως σκοπό, μέσα στον απέραντο χωρόχρονο, να δημιουργήσει συγκροτημένη ύλη με λειτουργικούς κανόνες και σκεπτόμενα όντα γεμάτα απορίες;
Άραγε, τι είναι αυτό που επιτρέπει σε κάτι τόσο μικρό και καλά προσαρμοσμένο στην επίγεια ζωή, όπως είναι ο άνθρωπος, να έρχεται σε επαφή με την ολότητα του κόσμου, την πολύπλοκη δομή του και το μαθηματικό ρυθμό με τον οποίο χορεύει αυτό το απέραντο Σύμπαν;

Στο ερωτήματα αυτά δεν έχουμε ακόμα απαντήσεις. Ίσως και να μην υπάρχουν απαντήσεις.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος      

ΟΣΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ
Για το Σύμπαν
Οι δύο επιστημονικές επαναστάσεις
Η νέα επιστημονική γνώση
Το απέραντο Σύμπαν
Η σκοπιμότητα στο Σύμπαν
Χώρος – Χρόνος – Χωροχρόνος
Τα νεότερα χρόνια
Νέα δεδομένα, νέες αντιλήψεις
Η παρουσία μάζας «παραμορφώνει» τον χωροχρόνο
Αιτιότητα και  τυχαιότητα
Η φύση
Οι παλαιότερες αντιλήψεις για τον κόσμο
Πως λειτουργεί η Φύση
Παραγωγοί – Καταναλωτές – Αποικοδομητές οικοσυστημάτων
Η πολυπλοκότητα της ζωής
Ο «κυρίαρχος» της φύσης
Ο Πληθυσμός της Γης
Ο μύθος του Σίσυφου

ΤΑ ΝΟΗΜΟΝΤΑ ΟΝΤΑ ΚΑΙ Η ΚΟΣΜΙΚΗ ΝΟΜΟΤΕΛΕΙΑ
Η νόηση και ο Κόσμος
Η Διαλεκτική
Η πραγματικότητα
Οι δύο όψεις της ζωής
Σκέψη και νόηση
Η ανθρώπινη σκέψη
Απόψεις των Ανατολικών Θρησκειών
Η διαμορφωτική πληροφορία
Η εξελικτική πορεία της ζωής
Από την αυτοβιογραφία του Δαρβίνου το 1887

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΑΙ ΑΚΗΔΕΜΟΝΕΥΤΗ ΣΚΕΨΗ
Οι πρώτες κοινωνίες
Πανεπιστήμια
Τα νέα πανεπιστήμια
Τα δικαιώματα του ανθρώπου
Η διαχρονική αμφισβήτηση του δικαιώματος της άλλης άποψης
Η Δίκη του Σωκράτη
Ο Άγιος της επιστήμης
Η προειδοποίηση του Πάπα προς Γαλιλαίο
Και η απάντηση του Γαλιλαίου
Έσωσε το γόητρο του Πανεπιστημίου
Συνέντευξη: Προσφορά 40 χρόνων σε χιλιάδες μαθητές από τον συνταξιούχο εκπαιδευτικό Δημήτρη Τσιλίκα
Η σημασία της πληροφορίας

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ
Διδάγματα της ιστορίας
Οι ικανότητες ενός υπολογιστή
Η τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή και η ανθρώπινη νοημοσύνη
Η χρήση διεπαφής εγκεφάλου – υπολογιστή
Συνύπαρξη ανθρώπου – μηχανής
Ουδέν καλόν αμιγές κακού
«Όποιος πληρώνει διατάζει»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Η επιστήμη στον πόλεμο
Ο πρώτος πυρηνικός αντιδραστήρας
Το «Manhattan Project»
Οι ευθύνες των επιστημόνων
Η ψηφιακή τεχνολογία στον πόλεμο σήμερα
Η παραφροσύνη ενός πυρηνικού πολέμου
Τα στρατιωτικά μέσα του ψυχρού πολέμου στην υπηρεσία της ειρήνης
Τα νέα δεδομένα του πολέμου
Αλλάζει η ισορροπία δυνάμεων στον κόσμο
Στην είσοδο του κτιρίου των Ηνωμένων Εθνών

ΕΠΙΛΟΓΟΣ